Wady refrakcji stanowią jedną z najczęstszych przyczyn obniżenia ostrości widzenia na świecie. Ich charakterystyka zależy w głównej mierze od geometrii gałki ocznej i sposobu ogniskowania promieni świetlnych na siatkówce.
Poniżej przedstawiamy cztery kluczowe wady wzroku – krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm oraz starczowzroczność (prezbiopię) – z uwzględnieniem mechanizmów ich powstawania, typowych objawów oraz możliwości korekcji, m.in. przy wykorzystaniu laserowej korekty wzroku (LKW).
Wada wzroku, której przyczyną jest zbyt długa gałka oczna lub zbyt wypukła rogówka. Układ optyczny oka wówczas nieprawidłowo skupia promienie świetlne (zamiast na siatkówce to przed siatkówką). W efekcie to co jest znacznie oddalone od oka widzisz niewyraźnie, a to co znajduje się blisko oka widzisz prawidłowo.
W przypadku tej wady zabieg LKW można wykonać u pacjentów z krótkowzrocznością do ok. –10 dioptrii.
Krótkowzroczność często diagnozuje się już w wieku szkolnym, gdy dzieci zaczynają mieć problemy z odczytywaniem tekstu z tablicy. Badanie obejmuje autorefraktometrię (komputerowe badanie wady), subiektywny test ostrości wzroku przy użyciu szkieł próbnych oraz pomiar topografii rogówki.
Wiele metod laserowej korekty wzroku (m.in. LASIK, FemtoLASIK, LASEK, PRK) pozwala na redukcję krótkowzroczności, zwykle do ok. –10 dioptrii (w zależności od grubości rogówki i innych parametrów oka). Dzięki temu pacjenci mogą całkowicie zrezygnować z okularów korekcyjnych. W przypadku wady powyżej 10 dioptrii można wykonać zabieg ReLex (refrakcyjną ekstrakcję soczewki) oraz zmniejszyć występującą wadę.
Wada wzroku, której przyczyną jest to, że gałka oczna jest zbyt krótka lub rogówka zbyt płaska. Układ optyczny oka wówczas nieprawidłowo skupia promienie świetlne (zamiast na siatkówce to za siatkówką). W efekcie to co jest bliżej oka widzisz niewyraźnie, a to co znajduje się dalej od oka widzisz prawidłowo.
W przypadku tej wady zabieg LKW można wykonać u pacjentów z dalekowzrocznością do ok. +6 dioptrii.
Dalekowzroczność bywa długo niezauważona, ponieważ młode oko potrafi kompensować ją zwiększoną akomodacją. Wraz z upływem czasu zdolność ta słabnie, a dolegliwości z widzeniem bliży stają się bardziej odczuwalne.
W przypadku dalekowzroczności możliwa jest laserowa korekta wzroku do +6 dioptrii, przy spełnieniu odpowiednich kryteriów grubości i geometrii rogówki.
Osoby z wysoką nadwzrocznością lub współistniejącymi zmianami starczowzrocznymi mogą rozważyć także alternatywne procedury, np. refrakcyjną wymianę soczewki (RLE).
Wada wzroku, której przyczyną jest to, że gałka oczna jest niesymetryczna, czyli jej wysokość jest inna niż szerokość. Układ optyczny nie skupia wówczas promieni w okrągłym obszarze siatkówki. W efekcie tego, ani przedmiotów znajdujących się blisko oka, ani tych znajdujących się w oddali nie widzisz wyraźnie, są rozmyte. W tym przypadku LKW jest możliwa przy wadzie do 6 dioptrii.
W diagnostyce astygmatyzmu kluczową rolę odgrywa topografia rogówki, która dokładnie obrazuje różnice krzywizn na jej powierzchni. Stosuje się też komputerowe badanie refrakcji, często kilkakrotne (również po rozszerzeniu źrenic), aby potwierdzić charakter wady.
Nowoczesne systemy laserowe (np. tzw. „toryczne ablacje”) pozwalają na korekcję astygmatyzmu do ok. 6 dioptrii.
Możliwe jest także łączenie tej korekcji z redukcją krótkowzroczności lub dalekowzroczności przy tzw. wadach mieszanych (np. „minusy” z towarzyszącym astygmatyzmem).
Wada wzroku, która nie jest wadą refrakcji, a wynikiem starzenia się organizmu. Młoda, elastyczna soczewka pozwala Ci swobodnie przenosić wzrok z przedmiotów znajdujących się w oddali na te znajdujące się bliżej – nazywamy to akomodacją. Wraz z wiekiem, a zwłaszcza po 40 roku życia nadmierne twardnienie i zmniejszenie elastyczności soczewki powodują, że nie akomoduje się ona tak jak wcześniej, a Ty masz coraz większy problem z przeniesieniem wzroku z dali na bliż, a zwłaszcza z czytaniem (tzw. wada za krótkiej ręki). Przedmioty znajdujące się bliżej, litery widzimy coraz mniej ostro. Wada ta dotyczy wszystkich, zarówno tych, u których wcześniej zdiagnozowano dalekowzroczność, krótkowzroczność czy astygmatyzm, jak i tych zupełnie zdrowych.
Ponieważ prezbiopia dotyka w pewnym stopniu wszystkich, diagnozuje się ją zwykle w trakcie rutynowych badań okulistycznych, kiedy pacjent zaczyna zgłaszać kłopoty z ostrością widzenia przy czynnościach wymagających precyzji w bliskiej odległości.
Laserowa korekta wzroku w formie tzw. monowizji (jedno oko korygowane na widzenie do dali, a drugie do bliży) może być stosowana w wybranych przypadkach, najczęściej u osób z zachowanym potencjałem akomodacji. Refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) – metoda pozwalająca zastąpić naturalną, mniej elastyczną soczewkę oka sztuczną soczewką wieloogniskową lub soczewką o rozszerzonej głębi ostrości (tzw. soczewki EDoF). Pozwala zredukować konieczność stosowania okularów, zarówno do czytania, jak i patrzenia w dal.
--------------
Współczesna medycyna oferuje szereg metod korekcji – od klasycznych okularów, przez soczewki kontaktowe, po zabiegi laserowej korekty wzroku czy wymiany soczewki wewnątrzgałkowej.
Odpowiedni dobór metody zależy od dokładnych badań okulistycznych (m.in. topografii rogówki, pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego, weryfikacji stanu dna oka) oraz preferencji pacjenta.
W przypadku wątpliwości lub niejasności zawsze warto skonsultować się z doświadczonym okulistą. Specjalista, po analizie wyników badań, zaproponuje spersonalizowany plan korekcji i pomoże w wybraniu optymalnej metody, zapewniającej bezpieczeństwo i trwałą poprawę jakości widzenia.
Odzyskaj ostrość widzenia i ciesz się życiem bez okularów – do zobaczenia w Wzrok Plus!
